{"id":1741,"date":"2026-11-06T11:45:12","date_gmt":"2026-11-06T16:45:12","guid":{"rendered":"https:\/\/kozet.org\/?p=1741"},"modified":"2026-11-07T20:27:48","modified_gmt":"2026-11-08T01:27:48","slug":"turkey-xinjiang-scholarships","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kozet.org\/ul\/turkey-xinjiang-scholarships\/","title":{"rendered":"Beyjing T\u00fcrkiyening Derslik Materiyallirini Eyiblewatqanda, Enqere \u00abShinjang H\u00f6k\u00fcmitining Oqush Mukapati Teshwiqati\u00bbni Elan Qildi\u00a0"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Washington \u2014 Xitay d\u00f6let taratquliri ikki heptidin buyan arqa-arqidin tenqid maqaliliri elan qilip, T\u00fcrkiye Maarip Ministirliqi bir tutash neshir qilghan T\u00fcrkiyening yengi derslik materiyallirida Shinjang Uyghur Aptonom Rayonini T\u00fcrk dunyasining bir qismi s\u00fcpitide k\u00f6rsetkenlikini qattiq eyibleshke bashlighan idi. Del mushu peytte, Shinjang Uyghur Aptonom Rayonluq h\u00f6k\u00fcmet Xitayda oquydighan T\u00fcrk oqughuchilirigha oqush mukapati beridighanliqi toghrisidiki &nbsp; teshwiqatini elan qilghan. 11-ayning 2-k\u00fcni T\u00fcrkiye Maarip Ministirliqining chet el oqush mukapati tor betide elan qilinghan bir uqturushta, Shinjang Uyghur Aptonom Rayonluq h\u00f6k\u00fcmetning 2027-2028-oqush yilida T\u00fcrkiyelik oqughuchilar \u00fcch\u00fcn Uyghur Rayonidiki yette uniwersitetta toluq kurs, magestirliq we doktorluq oqush mukapat puli ajratqanliqi bild\u00fcr\u00fclgen. Uqturushta oqush mukapatigha iltimas qilghuchi T\u00fcrk oqughuchilarning yuqiriqi&nbsp; uniwersitetlar bilen biwasite alaqilishishi tewsiye qilinghan.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu uqturushta qanche oqughuchigha oqush mukapati berilidighanliqi we iltimas qilish waqtining axirqi m\u00f6hliti k\u00f6rsitilmigen. T\u00fcrkiye Maarip Ministirliqining bild\u00fcr\u00fcshiche, ular peqet bu xildiki chet el oqutush mukapati toghrisidiki uchurlarni elan qilish bilenla cheklinidiken, oqush mukapatigha namzat tallashqa mesul emes iken. Halbuki, T\u00fcrkiye Maarip Ministirliqining uqturushida k\u00f6rsitilgen Uyghur Rayonidiki yette uniwersitetning hechqaysisining tor betide 2027\u20132028 yiligha munasiwetlik \u200doqush mukapati programmisigha ch\u00fcshenche berilmigen. Bu ulanmilardiki ikki uniwersitetining programmisi oxshash oqush mukapati toghrisida bolsimu, emma uning waqit qereli \u00f6t\u00fcp ketken. Shinjang Uniwersitetining teshwiqat deptiri 2026-yilliq oqughuchi qobul qilishqa alaqidar uchurlar bilen tolghan bolup, oqush mukapatigha iltimas qilishning axirqi m\u00f6hliti 2026-yili 5-ayning 31-k\u00fcni toshup bolghan. Shinjang Pedagogika Uniwersitetining bu heqtiki uchurliri bolsa 2024-yili 1-ayda elan qilinghan iken.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oqush mukapatining ulanmisidin melum bolushiche, bularning t\u00f6t t\u00fcri Uyghur Aptonom Rayonluq h\u00f6k\u00fcmetning emes, belki Xitay merkiziy h\u00f6k\u00fcmiti meblegh bilen teminligen bashqa t\u00fcrdiki oqush mukapatliri iken. Shinjang Maliye-Iqtisad Uniwersitetining tor betidiki uqturushta, 2026-yilliq Xitay h\u00f6k\u00fcmiti oqush mukapat t\u00fcrige peqet Qazaqistan, Qirghizistan, Tajikistan, T\u00fcrkmenistan we \u00d6zbekistanliq oqughuchilarningngla iltimas qilalaydighanliqi, iltimas qilish mudditining 4-ayning 7-k\u00fcni toshidighanliqi k\u00f6rsitilgen. Qeshqer Uniwersitetining tor betide oxshashla Xitay Merkiziy H\u00f6k\u00fcmiti meblegh bilen teminligen oqush mukapati t\u00fcrliri k\u00f6rsitilgen bolup, 2026-yili 2-ayda elan qilinghan kona uqturush berilgen.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shixenze Uniwersitetining tor betidiki uchurda, Ottura Asiyadiki besh d\u00f6let oqughuchilirigha \u00abyipek yoli\u00bb aspirantliq t\u00fcri boyiche 10 san ajritilghanliqi bayan qilinghan, emma bu peqetla xewer xarakterlik uchur bolup, uningda oqush mukapatigha iltimas qilishning tertipi yaki k\u00f6rsetmiliri tilgha elinmighan.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shinjang Tebbiy Uniwersitetining tor betide, 2024-yili 1-ayda elan qilinghan Xitay merkiziy h\u00f6k\u00fcmiti teminligen oqush mukapat puligha ait uqturush berilgen. Halbuki mezkur uniwersitetning hazirqi oqush mukapat puli betide Uyghur Aptonom Rayonluq h\u00f6k\u00fcmetning oqush mukapat puli tilgha elinghan bolsimu, peqet \u00dcndidar (WeChat) QR kodila teminlengen. Shinjang Yeza-Igilik Uniwersitetining 2026-yili 3-ayda elan qilghan bu heqtiki uchurliri adettiki oqughuchi qobul qilish qaidiliri bolup, uningda Uyghur Aptonom Rayonluq h\u00f6k\u00fcmetning oqush mukapat puli tilgha elinghan bolsimu, emma 2027\u20132028-oqush yiligha dair hechqandaq konkiret telep yaki tepsilatlar berilmigen.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shinjang Uniwersitetining bu heqtiki ch\u00fcshend\u00fcr\u00fcshide, Uyghur Aptonom Rayonluq h\u00f6k\u00fcmet oqush mukapati t\u00fcrining \u00abQoshna D\u00f6letler\u00bb oqughuchilirini nishan qilidighanliqi, Aptonom Rayonluq Maarip Nazaritining tarmaqlirigha wakaliten yolgha qoyulidighanliqi, Kongzi Institutliri we Xitay Tili Merkezliride oquydighan oqughuchilargha aldin etibar berilidighanliqi bild\u00fcr\u00fclgen. Uningda bu oqush mukapat t\u00fcrining oqush heqqi we yataq pulini k\u00f6t\u00fcr\u00fcsh bilen bir waqitta, her ayda toluq kurs oqughuchilirigha 1,000 y\u00fcen, magistir aspirantlirigha 1,220 y\u00fcen, doktorantlargha 1,500 y\u00fcen&nbsp; berilidighanliqi qeyt qilinghan. Lekin Shinjang Maliye-Iqtisad Uniwersitetining merkiziy h\u00f6k\u00fcmet oqush mukapat t\u00fcride ayliq oqush mukapat puli yardimining miqdari ayrim-ayrim 2,500, 3,000 we 3,500 y\u00fcen dep k\u00f6rsitilgen.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Igilinishiche, T\u00fcrkiye Maarip Ministirliqining uqturushi bilen Uyghur Rayonidiki aliy mekteplerning til \u00f6tkilige dair teleplirining bir-birige mas kelmeydighanliqi k\u00f6r\u00fclmekte. T\u00fcrkiye Maarip Ministirliqining uqturushida, toluq kursqa iltimas qilghuchilar Xitaydiki chet ellik toluq kurs oqughuchilirining oqush iqtidarini bahalash imtihani (CSCA) netijisini tapshurushi, aspirantliqqa iltimas qilghuchilarning bolsa Xitay tili sewiyesi az degende HSK-4 derijisige&nbsp; erishken bolushi telep qilinidighanliqi&nbsp; bild\u00fcr\u00fclgen, lekin, Shinjang uniwersitetining teshwiqat deptiride aspirantliq programmilirigha iltimas qilghuchilardin XitayF tili sewiyesining HSK-5 derijige yetishi telep qilinidighanliqi k\u00f6rsitilgen.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shinjang Uyghur Aptonom Rayonluq h\u00f6k\u00fcmet qoshna d\u00f6let oqughuchilirinini 2024-yilidin beri bu xil mukapat puli bilen teminlep kelgen. 2024- yili Qazaqistanning \u00abBolashak\u00bb merkizi bu oqush mukapati \u00fcch\u00fcn 50 kishilik san barliqini elan qilghan,&nbsp; Qirghizistan taratquliri bolsa 125 kishilik san barliqini xewer qilghan. Uqturushta&nbsp; T\u00fcrkiyelik oqughuchilarning bu oqush mukapatigha iltimas qilish salahiyitining bar-yoqluqi tilgha elinmighan. T\u00fcrkiye Maarip Ministirliqimu \u00abK\u00f6zet\u00bbning bu heqtiki soaligha jawab bermidi.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00f6wette, bu uqturushning bu yil 10-ayning 16-k\u00fcni X te, yeni ilgiriki Twitterda Xitay qollanghuchilar bilen T\u00fcrk qollanghuchilarining arisida bashlanghan tor munazirisidin keyin elan qilinishi diqqet qozghimaqta. Shu k\u00fcni X supisidiki bir T\u00fcrkiyelik tor qollanghuchi bir Uyghur ayal bilen uchrashqanliqini yazghan. Uning yezishiche, u&nbsp; bu ayaldin uning \u00f6zini \u00abT\u00fcrkiy Xelq\u00bb dep qaraydighan-qarimaydighanliqi sorighanghanda, u ayal \u00f6zining \u00abJunggoluq\u00bb ikenlikini eytqan. T\u00fcrkiyelik tor qollanghuchi uninggha T\u00fcrkche qilip: \u00abSen qandaqsige Junggoluq bolisen? \u00d6z yiltizinggha qayt!\u00bb dep yazghan.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00abK\u00f6zet\u00bb bu tor s\u00f6hbitining heqiqeten y\u00fcz bergenlikini musteqil delilliyelmigen bolsimu, emma bu yazma 11-ayning 6-k\u00fcnigiche 2 milyon 200 mingdin artuq qetim k\u00f6r\u00fclgen. T\u00fcrk we Xitay tor qollanghuchilar otturisidiki talash-tartish keyin \u00abWeybo\u00bb we bashqa ijtimaiy taratqu supilirighimu kengeygen. Munaziride Uyghurlarning kimliki, tarixi we ikki d\u00f6letning iqtisadigha ait mesililermu muzakire temisigha aylanghan.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Keyinrek bu munazirining temisi teximu kengiyip. T\u00fcrkiyening bu yil 9-ayda tonushturghan ikki y\u00fcr\u00fcsh oqutush materiyaligha y\u00f6tkelgen. Bu materiyallar yash-\u00f6sm\u00fcrler \u00fcch\u00fcn teyyarlanghan \u00abXaqan we Bilgening T\u00fcrkiy Dunyasigha Sepiri\u00bb (Hakan ve Bilge\u2019nin T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Yolculu\u011fu) we toluq ottura mektep oqughuchiliri \u00fcch\u00fcn teyyarlanghan \u00abT\u00fcrk Dunyasi Medeniyet Atlisi\u00bb (T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Atlas\u0131) din ibaret ikki y\u00fcr\u00fcsh kitab&nbsp; idi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye Maarip Ministirliqining 8-ayning 30-k\u00fcni elan qilghan uqturushida, bu materiyallarning derslik kitablar bilen birge tarqitilidighanliqi bild\u00fcr\u00fclgen. Emma Maarip Ministiri Yusuf Tekin \u00f6ktebirning axirida T\u00fcrkiyening d\u00f6letlik TRT Haber qaniligha bergen ziyaritide, bu atlasning \u00abderslik kitab emesliki\u00bbni eytqan. Bu oqutush materiyallirida \u00abOttura Asiya\u00bb degen atalghuning ornigha \u00abT\u00fcrkistan\u00bb (T\u00fcrkistan) degen nam ishlitilgen. Bu \u00f6zgirish T\u00fcrkiye Maarip Ministirliqining 2024-yili 4-ayda maqullighan resmiy oqutush pilanidiki \u00f6zgertishke asaslanghan.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halbuki, 10-ayning 22-k\u00fcni, Xitayning d\u00f6let igidarchiliqidiki \u00abXitay Xewer Agentliqi\u00bb (China News Service) \u00abT\u00fcrkiyening yengi oqutush materiyalliri Shinjang tarixini burmilighan\u00bb degen temida maqale elan qilghan. Bu maqale mezkur agentliqning X&nbsp; supisidiki hesabatida tarqitilghan bolup, yazmigha \u00abShyawy\u00fcenguy\u00bb (Xiaoyuangui) namliq \u00ab\u200d\u00dcndidar\u00bb (WeChat)&nbsp; hesabatining ismi berilgen.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu maqalide, T\u00fcrkiye oqutush materiyallirida Shinjang, Gensu we Chingxeyning bezi jaylirining \u00abT\u00fcrkistan digen saxta nam terkibige kirg\u00fcz\u00fclgenliki\u00bb tenqidlengen. Uningda yene bu oqutush materiyalliri \u00abMaariptin paydilinip siyasi jughrapiyelik xrisni bashqilargha tarqatmaqta\u00bb dep eyiblengen. Xongkongda chiqidighan \u00abMingpaw\u00bb (Ming Pao) geziti \u00abShyawy\u00fcenguy\u00bb namliq hesabatining Xitay Kompartiyesi Merkiziy Birliksep B\u00f6l\u00fcmining bashqurushigha teelluq bolushi mumkinlikini ilgiri s\u00fcrgen, emma \u00abK\u00f6zet\u00bb bu hesabatning konkiret qaysi organ yaki teshkilatqa tewe ikenlikini musteqil eniqliyamidi, shundaqla T\u00fcrkiyening medeniyet atlisi kitabidiki xeritilernimu k\u00f6r\u00fcsh mumkinchiliki bolmidi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye Maarip Ministirliqining ch\u00fcshend\u00fcr\u00fcshiche, mezkur medeniyet atlisi T\u00fcrk dunyasidiki 15 yolni boylap seperge chiqish sheklide t\u00fcz\u00fclgen bolup, bu yol 11-esirde \u00f6tken dangliq tilshunas mehmud kashigherining T\u00fcrkiy tillar qamusi \u2014 \u00abDiwanu Lughatit T\u00fcrk\u00bbtiki xerite bilen bashlinidiken. Mehmud Kashgheri Qaraxaniylar Xandanliqida \u00f6tken meshhur tilchi we alim bolup, Qaraxanilar D\u00f6liti eyni waqtta hazirqi Uyghur Rayonining Qeshqer shehirini paytext qilghan idi. Mehmud Kashgheri bu esirini texminen 1072\u20131074-yilliri Baghdadta Ereb tilida yazghan. U bu kitabidgha T\u00fcrkiy Xelqler yashaydighan zeminlarni merkez qilip, hazirghiche melum bolghan eng qedimki T\u00fcrkiy dunyasi xeritisinimu kirg\u00fczgen.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00f6wette, uning meqberisi Qeshqer shehirining Opal yezisida qed k\u00f6t\u00fcr\u00fcp turmaqta. T\u00fcrkiye maarip ministiri Yusuf Tekin \u00abT\u00fcrk dunyasi medeniyet atlasi\u00bbgha yazghan kirish s\u00f6zide, xeritilerdiki chegralarning xelqler otturisidiki rishtilerni \u00fcziwetelmeydighanliqini eytqan. U, T\u00fcrkistan digen jughrapiyelik atalghuni ishlitishni izchil quwwetlep kelgen. T\u00fcrkiye Maarip Ministirliqining \u00fcchuridin melum bolushiche,&nbsp; u bu yil 6-ayning 8-k\u00fcni Qazaqistanda \u00f6tk\u00fcz\u00fclgen \u00abT\u00fcrkiy d\u00f6letler teshkilati\u00bbning maarip ministirliri yighinida, oqutush pilanida \u00abOttura Asiya\u00bb degen atalghuning \u00abT\u00fcrkistan\u00bbgha \u00f6zgertilgenlikini eytqan. U&nbsp; 6-ayning 25-k\u00fcni, TRT Haber qanilining ziyaritini qobul qilghanda, \u00abOttura Asiya\u00bb degen atalghu gherb merkezlik qarashni asas qilghan atalghu dep k\u00f6rsetken. Halbuki, \u00abK\u00f6zet\u00bb Xitayning bu mesilidiki tenqidige qarita T\u00fcrkiye Maarip Ministirliqining hechqandaq resmiy inkasini uchritalmidi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00abT\u00fcrkistan\u00bb degen bu atalghu n\u00f6wette T\u00fcrkiye h\u00f6k\u00fcmitining eng yuqiri rehberlik qatlimida ishlitilishke bashlighan. 2021-yili 11-ayda istanbulda \u00f6tk\u00fcz\u00fclgen shu qetimliq bashliqlar yighinida \u00abT\u00fcrkiy d\u00f6letliri kengishi\u00bbning nami \u00abT\u00fcrkiy d\u00f6letler teshkilati\u00bbgha \u00f6zgertilgen. Yighinda prezident Rejep Tayyip Erdoghan mundaq degen: \u00ab\u00abMinglarche yilliq medeniyetning b\u00f6sh\u00fcki bolghan T\u00fcrkistan jughrapiyesi yene bir qetim p\u00fctk\u00fcl insaniyet \u00fcch\u00fcn jelpkarliqqa we meripet merkizige aylinidu\u00bb. Halbuki, yuqiriqi bir qatar ixtilaplargha qarimay, Enqere bilen Beyjingning munasiwiti dawamliq yeqinlashmaqta.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">10-ayning 15-k\u00fcni bakuda Xitay tashqi ishlar ministiri Wang Yi (Wang Yi) T\u00fcrkiye tashqi ishlar ministiri Xaqan Fidan (Hakan Fidan) bilen k\u00f6r\u00fcshken. Xitay Tashqi Ishlar MNinistirliqining bu uchrishish heqqidiki bayanlirida k\u00f6rsitilishiche, Xaqan Fidan T\u00fcrkiyening \u00abBir Xitay Pirinsipi\u00bbgha emel qilidighanliqini we T\u00fcrkiye zeminining Xitayning bixeterlikige tehdit salidighan paaliyetler \u00fcch\u00fcn ishlitilishige hergiz yol qoymaydighanliqini bild\u00fcrgen. T\u00fcrkiye tashqi ishlar ministirliqi bu uchrishishni jezmlesht\u00fcrgen bolsimu, emma s\u00f6hbette nemilerning deyilgenliki heqqide melumat bermigen.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye Ottura Asiya d\u00f6letliridin qalsila muhajirettiki Uyghurlar eng k\u00f6p eng k\u00f6p yashaydighan d\u00f6letlerning biri bolup, \u00abKishilik Hoquqni K\u00f6zitish Teshkilati\u00bbning 2025- yili Noyabirdiki doklatida , T\u00fcrkiyede yashaydighan Uyghurlar sanining texminen 50 minggha yetidighanliqini bild\u00fcrgen. B d t kishilik hoquq mutexessisliri we tetqiqatchilirining melumatigha qarighanda, 2017-yildin bashlap Xitay dairiliri Uyghur Rayondiki bir milyondin artuq Uyghur we bashqa T\u00fcrkiy musulmanlirini yighiwelish lagerliri we t\u00fcrmilerge qamighan. Keyinrek nurghun lagir tutqunliri resmi t\u00fcrmilerge y\u00f6tkelgen. Washingtondiki \u00abYehudi Chong Qirghinchiliqi Xatire Muzeyi\u00bb 2025-yili elan qilghan bir tetqiqatta m\u00f6lcherlishiche, n\u00f6wette yerim milyondin artuq kishi yenila t\u00fcrmilerde yaki sotsiz tutup turush orunlirida qamaqliq iken.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Amerika Qoshma Ishtatliri 2021-yili 1-ayda Xitayning bu herikitini \u00abirqiy qirghinchiliq\u00bb dep elan qilghan. Bur jeryanda bir qanche d\u00f6let h\u00f6k\u00fcmetliri bilen&nbsp; parlamentlirimu oxshash yek\u00fcnni chiqarghan. Halbuki, Beyjing \u00f6zining irqiy qirghinchiliq qilghanliqini izchil ret qilip, bu orunlarning \u00abKespiy Maharet Terbiyelesh Merkezliri\u00bb ikenlikini ilgiri s\u00fcr\u00fcp kelmekte.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiyening d\u00f6letlik oqush mukapat puli programmisi \u2014 yeni \u00abT\u00fcrkiye Burslar\u0131\u00bb (T\u00fcrkiye Burslar\u0131) chet ellerdiki tashqiy T\u00fcrkiy Xelqler oqughuchilirigha qaritilghan bolup, ilgiri Uyghur oqughuchilirimu bu oqush mukapati t\u00fcridin behriman bolup kelgen idi. T\u00fcrkiye Hajettepe Uniwersitetida T\u00fcrkologiye penliri boyiche doktorliq unwani alghan, n\u00f6wettePolshaning Jagellioniyan Uniwersiteti Xelqara Munasiwetler we Tereqqiyat Merkizide ziyaretchi tetqiqatchi bolup ishlewatqan doktor Rabig\u00fcl Hajimuhemmet \u00abK\u00f6zet\u00bbning ziyaritini qobul qilip, \u00abBu oqush mukapati&nbsp; heqqidiki&nbsp; xewerni k\u00f6rgendin keyin, \u00f6zining buninggha qattiq heyran qalghanliqi\u00bbni bild\u00fcrdi. U mundaq dedi: \u00abMen (buni) bir oqush pursiti dep qarashtin awwal, eng aldi bilen uni T\u00fcrkiyening y\u00fczige urulghan bir shapilaqtek hes qildim.\u00bb&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rabig\u00fcl Hajimuhemmetning k\u00f6sitishiche, \u00abT\u00fcrkiyede aliy mekteplerde oquwatqan nurghun Uyghur oqughuchilar T\u00fcrkiye D\u00f6letlik Oqush Mukapati Puli (YTB) bilen, yeni chet ellerdiki T\u00fcrkler we qerindash T\u00fcrkiy milletlerge teminligen oqush mukapat puli bilen kelip oqighan\u00bb iken. Lekin u bu mukapatning eghir ziyinigha uchrighuchilarningmu yenila Uyghur oqughuchilar bolghanliqini tekitlidi. Rabig\u00fcl Hajimuhemmet mundaq dedi: \u00abMen chet eldiki Uyghurlar ichide ,T\u00fcrkiyediki Uyghurlar bu 10 yilliq qirghinchiliq ichide eng chong bedel t\u00f6ligen Uyghurlar, dep oylayman.\u00bb&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U yene bu jeryanda T\u00fcrkiye h\u00f6k\u00fcmiti Xitay dairilirigha \u00absen neme dep bizni &lt;qara tizimlik&gt;ke kirg\u00fcz\u00fcp qoyisen, biz d\u00f6let oqush mukapati berip ekelgen oqughuchilar nemishqa ailisi bilen k\u00f6r\u00fcshelmeydu, dep \u00f6zining meydanini eniq we keskin ipadiyelmidi, dep oylayman\u00bb dedi. Doktor Rabig\u00fcl Hajimuhemmet, oqush mukapat t\u00fcrining T\u00fcrkiye derslik kitapliridiki yeqin \u00f6zgirishler bilen baghlinishliq yaki emeslikini eniq bilmeydighanliqini bild\u00fcrdi, emma u \u00abXitayning bu oqush mukapat t\u00fcri manga xuddi &lt; Undaq qazangha -mundaq ch\u00f6m\u00fcsh\u00bb degen diplomatik oyundek bilinidu\u00bb dep k\u00f6rsetti.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nyu-Yorktiki Xanter Inistituti (Hunter College) ning Xawzer Kishilik hoquq tetqiqatchisi, sabiq Xitay kishilik hoquq adwokati Teng Byaw (Teng Biao) \u00abK\u00f6zet\u00bbke Xitay tilida bergen ziyaritide, bu oqush mukapati t\u00fcrining Xitayning mewjut endizilirige uyghun kelidighanliqini bild\u00fcrdi. U yazma jawabida mundaq deydu: \u00abXitay h\u00f6k\u00fcmiti chet ellik oqughuchilarni Xitayda oqushqa jelp qilish \u00fcch\u00fcn pul xejleshke razi. Ular bezide muxbirlar we alimlarning ziyariti \u00fcch\u00fcnmu chiqim qilidu. Bularning hemmisi Xitay Kommunistik Partiyesining \u2039Chong Tashqi Teshwiqati\u203a paaliyitining bir qismi\u00bb. Uning eytishiche, T\u00fcrkiyelik oqughuchilargha berilmekchi bolghan oqush mukapati t\u00fcri \u00abnahayiti eniqki, Xitay Kommunistik Partiyesining Shinjangdiki qilmishlirini aqlash we uning siyasetlirige qanuniyliq t\u00fcsi berishni meqset qilghan\u00bb iken.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00fcg\u00fcnge qeder T\u00fcrkiye Maarip Ministirliqi bolsun yaki Shinjang Uniwersiteti, Xitayning Enqerediki elchixanisi, T\u00fcrkiyening Beyjingdiki Elchixanisi we Shinjang Uyghur Aptonom Rayonluq Maarip Nazariti qatarliq orunlar bolsun, \u00abK\u00f6zet\u00bbning bu mesile heqqide yollighan yazma soallirigha we telefon arqiliq qilghan murajietlirining hechqaysisigha jawab bermidi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Washington \u2014 Xitay d\u00f6let taratquliri ikki heptidin buyan arqa-arqidin tenqid maqaliliri elan qilip, T\u00fcrkiye Maarip Ministirliqi bir tutash neshir qilghan<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":1725,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","video_url":"","footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-1741","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kozet.org\/ul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1741","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kozet.org\/ul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kozet.org\/ul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kozet.org\/ul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kozet.org\/ul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1741"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/kozet.org\/ul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1741\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1751,"href":"https:\/\/kozet.org\/ul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1741\/revisions\/1751"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kozet.org\/ul\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1725"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kozet.org\/ul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1741"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kozet.org\/ul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1741"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kozet.org\/ul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1741"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}