көзәт тоғрисида
“көзәт” дуня миқясида уйғурлар һәққидә инглизчә, уйғурчә вә хитайчә хәвәр беридиған, мустәқил вә пайда алмайдиған ахбарат оргини. 2026-йили вашингтонни база қилип қурулған “көзәт”, уйғурларниң һаяти, һәқ-һоқуқлири вә уларға тәсир көрситидиған сиясәтләр һәққидә хәвәр бериду.
һәр бир тилдики нәшри бирла мәнбәдин тәрҗимә қилинмастин, бәлки өз оқурмәнлиригә қарита алаһидә тәһрирлиниду. шуңа бир хәвәр оқурмәнләргә өзлири үчүн әң муһим болған тилда йетип бариду.
уйғурлар һәққидә хәвәр беридиған мустәқил ахбарат органлири интайин аз санда болуп, уйғурлар мәркәзлик яшайдиған районлар мухбирлар үчүн асасән йепиқ һаләттә турмақта. “көзәт” мушу бошлуқни толдурушқа күч чиқириш, йәни уйғурларниң өзлиригә, шундақла уларға көңүл бөлидиған актип хәлқара оқурмәнләр, сиясәт бәлгилигүчиләр, тәтқиқатчилар вә журналистларға уйғурлар һәққидә хәвәр бериш үчүн қурулди.
“көзәт” америка баҗ идарисиниң 501(c)(3) маддисида етирап қилинған, баҗ кәчүрүм қилинған пайда алмайдиған иҗтимаий тәшкилат “Uyghur Monitor Inc.” тәрипидин нәшр қилиниду. биз һечқандақ тиҗарий елан қобул қилмаймиз, шундақла ианә қилғучилар бизниң немини вә қандақ хәвәр қилишимизға һечқандақ тәсир көрситәлмәйду. хизмитимиз пәқәт журналистик пиринсипларға тайиниду.
“көзәт” америка дөләтлик демократийәни илгири сүрүш җәмийитиниң (NED) тунҗи қетимлиқ ианә билән тәминлиши вә башқа бир қанчә органларниң дәсләпки қоллиши билән 2026-йили хизмитини башлиди. ианә қилғучиларниң “көзәт”ниң тәһрирлик қарарлирида һечқандақ роли йоқ.
қурғучи вә баш мудири
қасим қәшқәр
қасим қәшқәр илгири “америка авази”ниң мухбири болуп, уйғур ишлири вә әтрапидики кәң район һәққидә хәвәр ишлигән. у ню-йорк аммиви кутупханисиниң 2026–2027-йиллиқ кулман мәркизи (Cullman Center) тәтқиқат әзаси.
мудирийәт кеңиши
Donald Clark
доналд кларк җорҗ вашингтон университети қанун институтиниң пинсийәгә чиққан пәхри қанун пәнлири профессори. униң профессорлуқ хизмәт тәтқиқати асаслиқи кархана идарә қилиш, қануний органлар вә хитай иқтисадий ислаһатиниң қануний тәрәплири қатарлиқларни өз ичигә алған заманиви хитай қанунини мәркәз қилған. у “чиналав” (хитай қануни) дәп атилидиған, узундин бери давамлишип кәлгән елхәт тизимлики суписини қурған вә башқуруп кәлмәктә. шуниң билән биргә “хитай топлими” намидики билогниң вә “хитай қануни изаһлири” хәвәрнамисиниң язғучиси. у асия тәрәққият банкисиға хитай қануни бойичә мутәхәссис гуваһчи вә мәслиһәтчи болуп хизмәт қилғандин башқа, америка аксийә вә пай чеки базири комитети (сәк), аммиви ширкәтләрниң һесабатини назарәт қилиш комитети (пкаоб) вә америка әдлийәминистирлиқиға мәслиһәтчилик қилған. у америка ташқи мунасивәтләр кеңишиниң әзаси.
Gene Bunin
ген а. бунин райондики чоң тутқун қилишта қамалған кишиләрниң әһвалини хатириләйдиған “шинҗаң зиянкәшликкә учриғучилар мәлумат амбири” (шаһит.биз) ниң қурғучиси вә мудири. 2018-йили бу түрни башлаштин илгири, у шинҗаңда бир нәччә йил яшиған һәмдә уйғур тили бойичә мустәқил тәтқиқат елип барған. у мәлуматларни дәлилләш, пакитларни тәкшүрүш вә көп мәнбәлик селиштуруш ишлири билән шуғуллиниду; униң академик арқа көрүнүши математика вә инҗенерлиқтур. у “тһә гуардиан” (қоғдиғучи гезити), “форәигн поликй” (ташқи сиясәт җурнили) вә “агәнкә франкә-прәссә” (франсийә агентлиқи) қатарлиқ мәтбу’атларда шинҗаңға а’ит мақалиләрни елан қилған.
Bethany Allen
бетани аллен тәкшүргүчи җурналист вә чәтәлдә турушлуқ мухбир, шундақла “финанкиал тимәс” (малийә вақти гезити) тәрипидин 2023-йиллиқ әң яхши китаб дәп баһаланған “бейҗиң қа’идилири: хитай дуняға тақабил туруш үчүн өз иқтисадини қандақ қоралға айландурди” намлиқ китабниң аптори. у австралийә истратегийәлик сиясәт институтиниң (аспи) хитайни тәкшүрүш вә анализ қилиш гурупписиниң йитәкчиси. у илгири “ахиос” намидики тор гезитиниң хитай ишлири мухбири болуп, бейҗиңниң чегра һалқип қандақ һалда күч көрситиш елип бериш усуллирини хәвәр қилған. шуниң билән биргә шинҗаңдики йиғивелиш лагерлириға а’ит мәхпий архипларни ашкарилиған “чина кабләс” (хитай һөҗҗәтлири) намлиқ хәлқаралиқ тәкшүргүчи җурналистлар тәшкилатиниң (икиҗ) хәвәр түриниң баш мухбири болған. бу хизмити үчүн у кәспий җурналистлар җәмийитиниң “робәрт д. г. ләвис ватчдог авард” (роберт д. г. левис назарәтчилик мукапати) вә тор категорийәсидики тәкшүрүш җурнализим мукапатиға еришкән. у илгири “форәигн поликй” (ташқи сиясәт) җурнилида тәһрир вә язғучи болуп ишлигән. у тәйбейда туриду.
“көзәт” делавар штатида тизимланған, америка баҗ идарисиниң 501(c)(3) маддисида бәлгиләнгән баҗдин азад қилинған пайда алмайдиған иҗтимаий тәшкилат “Uyghur Monitor Inc” тәрипидин нәшр қилиниду. EIN: 37-2218531. америкида һәр бир ианидин қанун бәлгилимилиригә асасән баҗ кемәйтилиду.