Хәвәр

ши җинпиң вашингтон зияритини тәйвән тәлипи билән ахирлаштурди, кишилик һоқуқи мәсилиси аммиви баянатларда тилға елинмиди

җүмә күни хитай рәһбири ши җинпиң үч күнлүк дөләт ишлири зияритини ахирлаштуруп вашингтондин айрилди. бу зиярәт ши җинпиңниң бу йил пирезидент доналд тирамп билән йәнә икки қетим көрүшүш вәдиси билән ахирлашти. икки тәрәп йәнә сода урушини тохтитишини 2027-йил 1-айғичә узартишқа қошулди. ши җинпиң америкиниң атланта һайванатлар бағчисиға икки чоң мүшүкейиқ әвәтидиғанлиқини елан қилди. «көзәт» көрүп чиққан аммиви баянатларда, һечқайси рәһбәр кишилик һоқуқи мәсилисини, җүмлидин бейҗиңниң уйғурлар вә тибәтләргә болған муамилисини яки униң хоңкоңдики сиясәтлирини тилға алмиди.

«америка бирләшмә агентлиқи»ниң хәвәр қилишичә, икки рәһбәр 9-айниң 24-күни 90 минут йепиқ һаләттә көрүшкән. хитай «шинхуа агентлиқи»ниң билдүрүшичә, ши җинпиң америкиниң «тәйвән мустәқиллиқигә қарши туруштики тоғра мәвқәдә чиң турушини» үмид қилидиғанлиқини ейтқан. вашингтон йиллардин буян тәйвән мустәқиллиқини қоллимай кәлгән болуп, сөһбәтләрдин кейин америкиниң хитайда турушлуқ баш әлчиси девид перду (David Perdue) америка CNBC телевизийәсигә бәргән баянатида «тәйвән сияситидә һечқандақ өзгириш йоқлуқини» вә тирампниң «бир хитай» сияситигә садиқ икәнликини билдүргән. перду мундақ дегән: «биз мәҗбурлашни халимаймиз, мустәқиллиқни қоллимаймиз.» у йәнә тирампниң ши җинпиңға хитайниң иранға беридиған һәр қандақ ярдиминиң «қобул қилғусиз иш» икәнликини тәкитлигәнликини ейтқан. бу зиярәттин немигә еришкәнлики соралғанда, тирамп тәпсилатларни бәрмәстин: «һәммә нәрсигә» дәп җаваб бәргән.

(сүрәт чүшәндүрүши: хитай пирезиденти ши җинпиң 2026-йили 9-айда вашингтонға қилған дөләт ишлири зиярити җәрянида пирезидент доналд тирамп билән биллә. тирамп иҗтимаий таратқуларда һәмбәһирлигән бу рәсимдә «америка қайтип кәлди!» дегән хәтләр көзгә челиқиду)

мухбирлар тирамптин қамақ җазасиға һөкүм қилинған хоңкоңлуқ нәшриятчи җими ләй (Jimmy Lai)ниң делосини оттуриға қойған яки қоймиғанлиқини сориғанда, у җаваб бәрмиди. «рейтер агентлиқи»ниң хәвәр қилишичә, зиярәттин бурун бир америка әмәлдари тирампниң хитайда наһәқ қамалған кишиләрниң делолирини оттуриға қоюш еһтималлиқи барлиқини ейтқан иди. «көзәт» һәр икки һөкүмәттин униң шундақ қилған яки қилмиғанлиқи тоғрисида һечқандақ баянат тапалмиди. 9-айниң 23-күни хитайниң америкида турушлуқ баш әлчиси шйе фең «хәлқ гезити» дә мақалә елан қилип, «демократийә вә кишилик һоқуқ»ниң бейҗиңниң «қизил сизиқлири» ичидә икәнликини язған.

зиярәт җәрянида тибәтләр, уйғурлар, хоңкоңлуқлар, тәйвәнликләр, фалунгоң муритлири вә хитай демократийә гуруппилири ақсарай билән хитай баш әлчиханиси йенида намайиш өткүзди.

ши җинпиң тирампни 11-айда шенҗенда өткүзүлидиған APEC башлиқлар йиғиниға тәклип қилған. ши җинпиң америкидин кәткәндин кейин, тирамп өзиниң «һәқиқий таратқу» (Truth Social) торида: «бу учришиш хитай билән америка үчүн достлуқ, күч-қудрәт вә мувәппәқийәткә толған учришиш болди» дәп язған һәмдә икки тәрәпниң 11-айда хитайда вә 12-айда америкиниң маями шәһиридә өткүзүлидиған G20 башлиқлар йиғинида йәнә көрүшидиғанлиқини билдүргән.